Badacze z Wrocławia i Krakowa odkrywają tajemnice średniowiecznych polskich miast

5 marca 2026, 10:53

Dzisiejszy wygląd centrów wielu polskich miast to nie przypadek, a wynik precyzyjnego planowania w średniowieczu. Wtedy właśnie najszerzej i na największą skalę pojawiły się regularnie zaplanowane miasta. Było to związane z kolonizacją nowych terenów, przede wszystkim w Europie Środkowej i Wschodniej. Pomiędzy XI a XIV wiekiem w Europie powstało co najmniej 1500 nowych miast. Jednak zachowało się niewiele oryginalnych dokumentów planistycznych z tego okresu, więc historycy mieli problemy z odtworzeniem zasad, którymi kierowali się ówcześni mierniczy. Dlatego badacze z Politechniki Wrocławskiej i Uniwersytetu Jagiellońskiego wykorzystali zaawansowane metody statystyczne i skanowanie laserowe, by zrekonstruować zasady, wedle których w XIII wieku wyznaczano przestrzeń miejską.



Nowe włosy z komórek macierzystych

28 stycznia 2015, 11:52

Udało się wykonać ważny krok na drodze do wykorzystania komórek macierzystych do wzrostu nowych włosów.


Nie poddał się po złamaniu kręgosłupa i po 3,5 r. pobił rekord prędkości zdobycia Korony Ziemi

15 maja 2018, 07:12

Australijczyk Steve Plain pobił rekord prędkości zdobycia Korony Ziemi, ustanowiony w zeszłym roku przez Polaka Janusza Końskiego. Australijczykowi zajęło to 117 dni, podczas gdy Polak potrzebował na swój wyczyn 126 dni.


Wdychanie zamiast wstrzykiwania

11 września 2009, 08:46

Komórki macierzyste to nadzieja dla osób z parkinsonizmem, alzheimerem czy innymi chorobami neurologicznymi. Problemem jest ich dostarczanie do mózgu. Wszystkie metody mają jakieś minusy, wygląda jednak na to, że inhalowanie przez nos i wykorzystanie istnienia blaszki sitowej (Lamina cribrosa) pozwoli ominąć wszystkie przeszkody.


Pchli cyrk na wodzie

21 marca 2012, 17:52

Widłonogi z rodzaju Pontella wyskakują z wody, by uciec drapieżnikom. W powietrzu lecą dalej niż w wodzie, poza tym czyhającym na nie rybom trudno oszacować, gdzie wylądują.


© Ke Hu i John Murraylicencja: Creative Commons

Toxoplasma gondii wpływa na płeć dziecka

19 lutego 2007, 11:35

Rodzice na całym świecie zastanawiają się nad płcią dziecka: czy urodzi się chłopczyk, czy dziewczynka. Czesi odkryli natomiast ostatnio, że obecność w tkankach ciężarnej pierwotniaka Toxoplasma gondii zwiększa prawdopodobieństwo przyjścia na świat syna.


Rozwiązano popcornową zagadkę

11 lutego 2015, 12:35

Emmanuel Virot z École Polytechnique i Alexandre Ponomarenko z Uniwersytetu w Grenoble przeprowadzili eksperymenty i już wiedzą, jaka temperatura jest najlepsza do pękania ziaren kukurydzy, co dzieje się, gdy popcorn strzela i skąd bierze się charakterystyczny dźwięk.


Neurony agresji odnalezione

28 maja 2018, 12:04

Dużą aktywność stosunkowo słabo poznanej grupy neuronów - brzusznego jądra przedsuteczkowatego (ang. ventral premammillary nucleus, PMv) - można powiązać z agresją u myszy.


Bez wieloryba ani rusz

22 września 2009, 08:40

Na szkieletach padłych waleni odkryto nowe gatunki zwierząt, które żywią się tylko i wyłącznie w ten sposób. To dość ryzykowne, bo choć wieloryby są duże, nigdy nie wiadomo, gdzie i kiedy umrą. Dzięki technikom badania DNA naukowcy z Uniwersytetu w Göteborgu stwierdzili, że zróżnicowanie gatunków "waleniożerców" jest o wiele większe niż dotąd sądzono.


Inteligencja wygrywa z nepotyzmem

2 kwietnia 2012, 09:11

Inteligencja jest lepszym prognostykiem sukcesów zawodowych niż zaplecze socjoekonomiczne - twierdzi prof. Yoav Ganzach z Uniwersytetu w Tel Awiwie. Przeanalizował on dane 12.868 Amerykanów, które zgromadzono w latach 1979-2004 w ramach National Longitudinal Survey of Youth.


Jubileusz 75-lecia Polskiej Akademii Nauk